बांग्लादेश निर्मिती केलेल्या ‘आयर्न लेडीच्या’ पाकिस्तानवरील विजयाला ५० वर्ष पूर्ण !

नवी दिल्ली: इंग्रजांच्या १५० वर्षांपासूनच्या गुलामीतून मुक्त होत १९४७ मध्ये अखंड भारतातून भारत आणि पाकिस्तान हे दोन राष्ट्र धार्मिक त्याचबरोबर इतर राजकीय मुद्द्यावर दोन स्वतंत्र राष्ट्र निर्माण झाले. आणि त्यांनतर आज तागायत या दोन राष्ट्रांमधील वाद कायम आहे या दरम्यान भारत पाकिस्तान मध्ये फाळणी, युद्ध, हल्ले, आणि सीमांवर दररोज होणार्या कारवाय असा पाकिस्तान कडून नेहमीच भारताच्या कुरापती काढल्या जातात

पाकिस्तानी सरकार आणि सैन्य तेथील नागरिकांवर अन्याय करत होत. त्यामुळे नागरिकांनी बंड केले आणि हे बंड मोडीत काढताना सैन्य कडून आणखी अन्या य वाढला आणि तब्बल १० लाख नागरिकांनी भारतात स्थलांतर केले.

तर स्थलांतर ही समस्या भारताला त्रस्त करत असल्याने यावर तोडगा काढण्यासाठी तत्कालीन पंतप्रधान इंदिरा गांधी यांनी १९७१ साली सैन्य प्रमुखांना अद्दल घडविली ती भारतीय सैन्याला आवशकता असल्यास युद्ध करण्यासाठी परवानगी दिली. यावेळी अंतर्गत वादावर भारताने पडू नये असा कांगावा त्यावेळी पाक ने केला खरं पण

इंदिरांनी एकीकडे पाकिस्तानची कोंडी आणि दुसरीकडे आंतरराष्ट्रीय स्तरावरून समर्थ मिळवण्यासाठी प्रयत्न करत होत्या यावर अमेरिकेने देखील यामध्ये मावळ धोरण स्वीकारून भारताला पाठिंबा दिला आणि भारताने पाक ला बांगलादेश निर्मिती करून अद्दल घडविली

आज बंगालच्या फाळणी वरून भारत पाकिस्तान मध्ये झालेल्या युद्धाला ४९ वर्षे पूर्ण झाली संयुक्त राजशाहीने स्वातंत्र्य मिळाल्यामुळे पाकिस्तानची निर्मिती झाल्यापासून पाकिस्तान (पश्चिम) आणि पूर्व पाकिस्तानमधील लोकांमध्ये राजकीय तणाव सुरू होता, काळाच्या ओघात ते वाढतच चालले होते.

याला महत्त्व देणारे मुख्य घटक म्हणजे १९५० ची प्रसिद्ध भाषा चळवळ, १९६४ च्या आधीची मोठी दंगल आणि शेवटी १९६९ मध्ये जोरदार निषेध. याचा परिणाम म्हणून, पाकिस्तानचे अध्यक्ष अयुब खान यांना त्यांच्या पदाचा राजीनामा देण्यास भाग पाडले गेले आणि लष्कर प्रमुख जनरल याह्या खान यांना पाकिस्तानच्या केंद्र सरकारचा ताबा घेण्यास आमंत्रित केले. पूर्व आणि पश्चिम पाकिस्तानचे भौगोलिक अंतर देखील अफाट होते, सुमारे 1,000 मील (1,600 किमी), जे बंगाली संस्कृती आणि पाकिस्तानी संस्कृतीच्या राष्ट्रीय एकात्मतेच्या प्रत्येक प्रयत्नास अडथळा आणत होते.

याच दरम्यान पूर्व पाकिस्तानात प्रस्थापित प्रभावी बंगाली लोक आणि पाकिस्तानच्या चार प्रांतांमध्ये स्थायिक झालेल्या बहु-जातीच्या पाकिस्तान यांच्यात सुरू असलेल्या मुक्तिसंग्रामानं भारत-पाकिस्तान युद्धाला चिथावणी दिली.

1971च्या भारत-पाक युद्धात पाकिस्तानला मोठा पराभव पत्करावा लागला. पूर्व पाकिस्तान स्वतंत्र झाला आणि बांगलादेशच्या रूपाने एक नवीन देश बनला. पाकिस्तानी सैन्याने 16 डिसेंबर रोजीच आत्मसमर्पण केले.

१९७१ चा भारत-पाक युद्ध हा भारत आणि पाकिस्तानमधील सैन्य संघर्ष होता. पूर्व पाकिस्तानच्या स्वातंत्र्यलढ्यामुळे ती, डिसेंबर३ दिसंबर, १९७१ से दिनांक १६ डिसेंबर, १९७१रोजी सुरू झाली आणि ढाकाच्या आत्मसमर्पणानंतर संपली. युद्धाची सुरूवात भारतीय हवाई दलाच्या ११स्थानकांवर पाकिस्तानने केलेल्या पूर्वतयारी हवाई परिणामी, भारतीय सैन्याने पूर्व पाकिस्तानमधील बांगलादेशी स्वातंत्र्यलढ्यात बंगाली राष्ट्रवादी गटांच्या समर्थनार्थ झेप घेतली. फक्त १३ दिवस चाललेले हे युद्ध इतिहासातील सर्वात लहान युद्धांपैकी एक होते.

युद्धादरम्यान, पूर्व आणि पश्चिम दोन्ही बाजूंनी भारतीय आणि पाकिस्तानी सैन्याने एकाच वेळी सामना केला आणि पाकिस्तान ईस्टर्न कमांडने १६ डिसेंबर, १९७१ रोजी ढाकामध्ये आत्मसमर्पण रेकॉर्ड पर्यंत स्वाक्षरी होईपर्यंत हे टिकले. तसेच, पूर्व पाकिस्तानला नवीन राष्ट्र बांगलादेश घोषित केले गेले.

सुमारे ९०,००० ते ९३,००० पाकिस्तानी सैनिकांना भारतीय सैन्याने युद्ध कैदी बनविले. त्यापैकी ७९,६७६ ते ९१,००० मधील पाकिस्तानी सशस्त्र दलाचे गणवेश सैनिक होते, ज्यात पाकिस्तानशी निष्ठा असणारे काही बंगाली सैनिकही होते.

उर्वरित १०,३२४ से १५,००० युद्ध कैदी हे लष्करी किंवा पाकिस्तानचे सहयोगी (रझाकार) नागरिक होते. असा अंदाज आहे की या युद्धात सुमारे ३०,००० से ३ लाख बांग्लादेशी नागरिक ठार झाले. कारण ८०,००० से लगभग १ लाख लोक शेजारच्या भारतातील शरणार्थी म्हणून दाखल झाले होते.

महत्वाच्या बातम्या 

• मोदी सरकारने स्वयंपाक गॅसची किंमत वाढवून सामान्य माणसाला अडचणीत आणण्याचे पाप केले : राष्ट्रवादी
• बिनविरोध होणाऱ्या ग्रामपंचायतींना 25 लाखांचा निधी देणार- निलेश लंके
• ‘हा’ मातब्बर नेता करणार अजितदादांच्या उपस्थितीत राष्ट्रवादीत प्रवेश
• हिवाळी अधिवेशनात आंतरराष्ट्रीय दर्जाचे क्रीडा विद्यापीठ विधेयक मंजूर !
• ‘रणजितसिंह डिसले यांना मिळालेला पुरस्कार राज्यासह देशाचा गौरव’