रशियाने संयुक्‍त राष्ट्रात सोडले ‘ब्रह्मास्त्र’ , जाणून घ्या वीटो पावरचे ‘युक्रेन कनेक्शन’

🕒 1 min read

नवी दिल्ली : युक्रेनमध्ये कहर करणाऱ्या रशियाने युनायटेड नेशन्स सिक्युरिटी कौन्सिलमधील ठराव रोखण्यासाठी आपल्या वीटो पावरचा वापर केला आहे. परिस्थिती अशी होती की सुरक्षा परिषदेच्या १५ पैकी ११ सदस्यांनी रशियाच्या विरोधात मतदान केले. दरम्यान, भारत, यूएई आणि चीनने रशियाविरोधातील प्रस्तावावर मतदानात भाग घेतला नाही. रशिया हा संयुक्त राष्ट्रांच्या सुरक्षा परिषदेचा स्थायी सदस्य आहे आणि त्याने हा ठराव खाली आणण्यासाठी वीटो पावरचा वापर केला. रशियाने वीटो केल्याने हा ठराव लवकर मंजूर होऊ शकला नाही. रशियाचे ब्रह्मास्त्र ‘वीटो’ काय आहे आणि युक्रेनशी त्याचे कनेक्शन काय आहे ते जाणून घेऊया.

युनायटेड स्टेट्स आणि सुरक्षा परिषदेच्या इतर सदस्यांना माहित होते की रशिया ठरावाच्या विरोधात आपला वीटो पावर वापरेल, परंतु त्यांनी तसे केले नाही. यामुळे रशिया आंतरराष्ट्रीय स्तरावर एकाकी पडेल, असा युक्तिवाद अमेरिका आणि नाटो देशांनी केला. सुरक्षा परिषदेने विनंती केली की आंतरराष्ट्रीय अणुऊर्जा एजन्सीच्या युक्रेनमध्ये सुरू असलेल्या तपासण्यांव्यतिरिक्त, ते रशियाच्या IAEA मंडळाद्वारे आवश्यक असलेल्या पावलेच्या अनुपालनाचे निरीक्षण करते. सुरक्षा परिषदेत या ठरावाच्या अपयशामुळे अमेरिका आणि नाटोला संयुक्त राष्ट्र महासभेत अशाच ठरावावर जलद मतदानाची मागणी करण्याचा मार्ग मोकळा झाला आहे. संयुक्त राष्ट्रसंघाच्या १९३ सदस्यीय आमसभेला व्हेटो नाही.

सुरक्षा परिषदेचा वीटो पावर काय आहे माहित आहे का?

वीटो हा लॅटिन शब्द आहे ज्याचा अर्थ ‘मी परवानगी देत ​​​​नाही’ असा होतो. प्राचीन काळी रोममधील काही निवडून आलेल्या अधिकाऱ्यांना अतिरिक्त अधिकार होते. रोमन सरकारची कोणतीही कारवाई टाळण्यासाठी ते या अधिकारांचा वापर करू शकत होते. तेव्हापासून, एखादी गोष्ट करणे थांबवण्याच्या शक्तीसाठी हा शब्द वापरला जाऊ लागला. चीन, फ्रान्स, रशिया, युनायटेड किंगडम आणि युनायटेड स्टेट्सकडे सध्या सुरक्षा परिषदेच्या पाच स्थायी सदस्यांवर वीटो अधिकार आहे. जर एखाद्या सदस्याला स्थायी सदस्यांचा निर्णय मान्य नसेल तर तो निर्णय थांबवण्यासाठी वीटो पावर वापरू शकतो. युक्रेनच्या बाबतीत असेच घडले. अमेरिका, ब्रिटन आणि फ्रान्सने युक्रेनच्या बाजूने मतदान केले, तर रशियाने या प्रस्तावावर वीटो केला.

दरम्यान, सोव्हिएत सोशलिस्ट रिपब्लिकने १६ फेब्रुवारी १९४६ रोजी पहिल्यांदा आपला वीटो पावर वापरला. युएसएसआरने लेबनॉन आणि सीरियामधून परदेशी सैन्य मागे घेण्याच्या प्रस्तावावर वीटो केला. तेव्हापासून शेकडो वेळा व्हेटोचा वापर करण्यात आला आहे. तथापि, १९९१ मध्ये शीतयुद्ध संपल्यानंतर, स्थायी सदस्यांद्वारे वीटो वापरण्याचा एक नवीन ट्रेंड आहे. आतापर्यंत वीटो पॉवरचा वापर पूर्वीपेक्षा कमी झाला आहे. मात्र, रशिया आणि अमेरिकेत पुन्हा शीतयुद्धासारखी परिस्थिती निर्माण झाल्यानंतर पुन्हा एकदा त्याचा अतिवापर होण्याचा धोका निर्माण झाला आहे.

महत्वाच्या बातम्या:

• “अशोक गावडेची जीभ छाटा”, अमृता फडणवीसांबद्दलच्या ‘त्या’ वक्तव्यावरून चित्रा वाघ संतापल्या

• वर्ल्डकपसाठी आयसीसीची अजब योजना ; कोविडचा उद्रेक झाल्यास महिला संघ ९ खेळाडूंसह खेळेल

• “यशोमती ठाकुरांनी मनोरुग्णांचे उपचार करून घ्यावे”, मोठी बहिण म्हणत नवनीत राणांचा सल्ला

• “मराठी भाषेचा आग्रह धरा, पण…”, विनोद तावडेंचे मोठे वक्तव्य

• रणजी ट्रॉफी : खेळाडूच्या धैर्याला सलाम ; नुकतेच नवजात मुलीला गमावले मात्र मैदानावर येत संघासाठी झळकावले शतक